Roswitha
Wanneer doet een school aangifte
Veiligheid op school vraagt om duidelijke keuzes. Bij incidenten zoals geweld, bedreiging of grensoverschrijdend gedrag is het niet altijd helder wanneer aangifte nodig of verplicht is.
In deze bijdrage leest u welke verantwoordelijkheden scholen hebben en waarom helder aangiftebeleid bijdraagt aan een veilige leer- en werkomgeving.
De media staan de afgelopen tijd vol van kwesties op scholen waarbij excessief geweld voorkomt, al dan niet als gevolg van een TikTok-challenge, ernstige groepsdruk of bedreiging.
Voor scholen is het niet altijd duidelijk bij welke incidenten zij wel of geen aangifte moeten doen bij de politie. Iedereen die kennis neemt van een strafbaar feit, is bevoegd om aangifte te doen. Niet alleen het slachtoffer kan dus aangifte doen, maar ook een betrokkene, zoals een medewerker van de school die op de hoogte is van een incident. De school hoeft het doen van aangifte dus niet alleen af te laten hangen van het slachtoffer en moet hierin ook het belang van een veilige werk- en leeromgeving meewegen. Een school dient immers te zorgen voor een veilige werk- en leeromgeving (art. 4c Wpo, art. 5a Wec en art. 3.40 Wvo 2020). Dit betreft een inspanningsverplichting.
Aangifte doen kan een duidelijk signaal afgeven aan zowel de dader als de school dat ongewenst gedrag niet wordt getolereerd en dat veiligheid vooropstaat. Wanneer er geen sprake is van een (vermoedelijk) strafbaar feit, kan geen aangifte worden gedaan. Bij strafbare feiten kunt u denken aan bedreiging, fysiek geweld, discriminatie, seksuele intimidatie en misbruik, ernstige pesterijen, vernieling, wapenbezit en drugsbezit. Bij twijfel kan advies worden gevraagd bij de politie.
Als er geen sprake is van een strafbaar feit, kan de school een melding doen bij de wijkagent of de politie. De wijkagent of politie start dan nog geen onderzoek, maar kan dit wel doen bij meerdere meldingen of signalen.
In sommige gevallen is het schoolbestuur verplicht om aangifte te doen, bijvoorbeeld bij moord of doodslag, verkrachting en misdrijven tegen de staat.
Een veilige school begint met duidelijke grenzen en zorgvuldig handelen wanneer die worden overschreden
Ook bij een vermoeden van een mogelijk zedendelict (seksueel misbruik of ontucht) moet een school (formeel: het bevoegd gezag) melding maken bij de vertrouwensinspecteur van de Inspectie van het Onderwijs. Dit betreft de zogenoemde meld-, overleg- en aangifteplicht (art. 4a Wpo en art. 3.39 Wvo 2020). Als gevolg van de Wet seksuele misdrijven, die per 1 juli 2024 in werking is getreden, is de definitie van seksuele intimidatie uitgebreid. Zo zijn bijvoorbeeld seksueel getinte toenaderingen online nu ook strafbaar gesteld.
Als een medewerker seksueel misbruik of ontucht vermoedt, moet hij of zij dit onmiddellijk melden bij het schoolbestuur. Vervolgens dient het schoolbestuur te overleggen met de vertrouwensinspecteur van de inspectie. De vertrouwensinspecteur stelt vast of er sprake is van een redelijk vermoeden van een strafbaar feit. Is dat het geval, dan is het schoolbestuur verplicht om aangifte te doen bij de politie.
In dit kader is ook het wetsvoorstel Vrij en Veilig onderwijs van belang. Dit voorstel beoogt, naast een betere registratie van incidenten, de meld-, overleg- en aangifteplicht uit te breiden naar meerderjarige leerlingen. Voorts wordt een aparte meldplicht geïntroduceerd voor ernstige veilgheidsincidenten met een ontwrichtend effect op de school (zoals steekpartijen en wapenbezit), waarbij waarbij het bevoegd gezag het incident moet melden bij de Inspectie.
Een helder aangiftebeleid kan de feitelijke veiligheid en het veiligheidsgevoel op school bevorderen. Het is van belang dat een school duidelijk in beeld heeft wanneer aangifte wordt gedaan, zodat hier tijdig op kan worden geanticipeerd. Deze kaders kunnen worden vastgelegd in beleid, waarbij ook het proces van incident tot aangifte wordt beschreven: bij wie kunnen incidenten worden gemeld? Wie is verantwoordelijk voor het doen van aangifte? Wie is de contactpersoon en wat gebeurt er na de aangifte (sancties, nazorg voor slachtoffers, registratie van het incident en eventuele vervolgstappen)? De MR heeft instemmingsrecht op dit beleid.
Wilt u meer weten over dit onderwerp of een training volgen over veiligheid en grensoverschrijdend gedrag neem dan contact op met Roswitha de Bekker via debekker@onderwijskantoor.
Helder aangiftebeleid geeft rust, duidelijkheid en versterkt het veiligheidsgevoel binnen de school
